Ýeriň ýüzünde ýok adaty bolmadyk mineral tapyldy

Dimaoit, ýagny kalsiý silikat perowskitdir (CaSiO3). Ýeriň ýüzünde ýok. Ýeriň mantiýasynda çuňňur basyş we temperatura şertlerinde emele gelýär. Bu açyş, planetamyzyň geçmişi barada köp sanly maglumatlary öz içine alýar.

Ýeriň ýüzünde ýok adaty bolmadyk mineral tapyldy

Bu ajaýyp açyş. Kalsiý silikat perowskitiň bu görnüşi hiç haçan görnenokdy, ýöne alymlar munuň ýeriň aşagynda gizlenip biljekdigini çaklaýarlar. Oňa sag bolsun aýdyp, planetamyzyň içegesindäki daşky gurşaw hakda has köp zat öwreneris. Göwheriň içinde birnäçe mikrometr ululykdaky kiçijik mineral duzaga düşdi.

Botswanadaky magdan käninden tapyldy. 660 kilometrden gowrak çuňlukda emele geldi, bu Ýeriň aşaky mantiýasynyň ýokarky araçägi. Çuňlukdan dumanyň ýüzüne syýahaty 1,5 milliard ýyla çekip biler. Davemaite örän ýokary basyşda (ýerüsti basyşdan 200,000 esse köp) we ýokary temperaturada emele gelýär.

Ýeriň mantiýasyndan göwheriň içinde täze mineral davemaoit tapyldy https://t.co/PcFYHQAp6y

- Täze alym (@newscientist) 2021-nji ýylyň 11-nji noýabry
Göwherde davemaoitiň tapylmagy Newada uniwersitetiniň alymlary tarapyndan tötänleýin edildi. Göwheri rentgen difraksiýasyny, rentgen floresan we infragyzyl spektroskopiýa ulanyp gözden geçirdiler. Şundan ugur alyp, kalsiý silikat perowskitiň belli bir görnüşini saklamak kararyna gelindi.

Geologlar Eartheriň aşaky mantiýasynyň takmynan 5-7 göteriminiň Deýmaýtdan ybarat bolmalydygyny çaklaýarlar. Gynansagam, bu diňe bir teoriýa, sebäbi olar 600 km-den gowrak çuňlukda ýeriň aşagynda emele gelýär, şonuň üçin bizde ýok we ýakyn wagtda olary synap görmek tehnologiýasy bolmaz. Utandyryjy zat, sebäbi alymlar olary wagt kapsulasynyň bir görnüşi hasaplaýarlar. Olaryň gözlegleri, planetamyzyň içki böleginiň emele geliş taryhyny, ýagny radioaktiw elementleriň çüýremegi, suw aýlawy we uglerod aýlawy barada ýylylygyň bölünip çykmagy barada öwrenmäge mümkinçilik berer.

Gyzykly tarapy, davemaoit tapylmazdan ozal alymlar onuň arassa kalsiý silikat perowskit boljakdygyna ynanýardylar. Muny laboratoriýa gözlegleri görkezdi. Bu aralykda, nusgada köp mukdarda kaliý tapyldy. Alymlar bu hakykata geň galdylar, ýöne oňyn, sebäbi bu örän gymmatly maglumatlar. Birinjiden, bu elementiň baý ýataklary bolan ýerlerde has köp tapyp biljekdigimiz gaty ähtimal.